79,7 mln ton – tyle odpadów opakowaniowych powstało w Unii Europejskiej tylko w 2023 roku. To średnio prawie 178 kg na jednego mieszkańca. Największą część stanowiły papier i tektura, odpowiadające za ponad 40 proc. wszystkich odpadów opakowaniowych. W Polsce również wciąż mamy sporo do zrobienia: w 2024 roku do recyklingu skierowano 18 proc. wytworzonych odpadów komunalnych, podczas gdy 30 proc. przeznaczono do składowania.
Dla przedsiębiorców za tymi liczbami kryje się jednak nie tylko wpływ na środowisko. Opakowania to również konkretne pieniądze: trzeba je kupić, przechować, wykorzystać do pakowania, przewieźć, a na końcu zagospodarować jako odpad. Dlatego pierwszym krokiem do bycia #TotalnieEko wcale nie powinno być pytanie „do którego pojemnika to wyrzucić?”, lecz: czy naprawdę musimy to wyrzucać?
Karton, w którym do magazynu przyjechał produkt lub surowiec, często może zostać wykorzystany do kolejnej wysyłki. Zamiast dużego pudełka i kilku warstw wypełnienia można dobrać opakowanie lepiej dopasowane do produktu. A materiały, których nie da się użyć ponownie, prawidłowo posegregować, aby zwiększyć ich szansę na wykorzystanie jako surowców.
To proste działania, które oznaczają mniej nowych opakowań, mniej odpadów i potencjalnie niższe koszty. Ograniczanie ilości odpadów zmieszanych może dodatkowo wpływać na koszty ich zagospodarowania, a dobrze rozdzielone frakcje łatwiej skierować do dalszego przetwarzania. Ministerstwo Klimatu i Środowiska wprost wskazuje, że ograniczenie ilości odpadów zmieszanych może oznaczać niższe koszty i korzyść dla środowiska.
Segregujesz? Nie wszystko trzeba myć
Jednym z najczęściej powtarzanych mitów dotyczących segregacji jest przekonanie, że każde opakowanie przed wyrzuceniem należy dokładnie umyć. Tymczasem zgodnie z informacjami Ministerstwa Klimatu i Środowiska szkła, tworzyw sztucznych czy metali co do zasady nie trzeba myć – wystarczy dokładnie opróżnić opakowanie z zawartości, o ile lokalne zasady nie stanowią inaczej. Mycie odbywa się na późniejszym etapie przetwarzania.
Inna pułapka? Karton po mleku lub soku. Choć z zewnątrz przypomina papier, jest opakowaniem wielomateriałowym i powinien trafić do żółtego pojemnika na metale i tworzywa sztuczne, a nie do niebieskiego pojemnika na papier.
Takie drobne decyzje mają znaczenie. Źle posegregowany odpad może zanieczyścić właściwie zebraną frakcję, natomiast odpowiednio rozdzielone materiały mają większą szansę stać się surowcem do produkcji nowych wyrobów. Dlatego firma odpowiedzialna środowiskowo powinna nie tylko ustawić właściwe pojemniki, lecz także zadbać, aby pracownicy i klienci wiedzieli, co rzeczywiście powinno do nich trafiać.
Opakowania to także obowiązki przedsiębiorcy
Odpowiedzialne gospodarowanie opakowaniami nie jest wyłącznie kwestią dobrej woli. Na przedsiębiorcach wprowadzających produkty w opakowaniach ciążą konkretne obowiązki ustawowe.
Obejmują one m.in. prowadzenie ewidencji dotyczącej masy wprowadzanych opakowań, sprawozdawczość, zapewnienie wymaganych poziomów recyklingu oraz prowadzenie publicznych kampanii edukacyjnych. Jeżeli przedsiębiorca nie zapewni wymaganego poziomu recyklingu, może być zobowiązany do wniesienia opłaty produktowej, której podstawa jest powiązana z masą wprowadzonych opakowań.
Części tych obowiązków firma nie musi jednak realizować całkowicie samodzielnie. Przepisy umożliwiają zlecenie realizacji obowiązku recyklingu organizacji odzysku opakowań i za jej pośrednictwem może być również realizowany obowiązek prowadzenia publicznych kampanii edukacyjnych.
#TotalnieEko – zacznij od jednego opakowania
Właśnie z myślą o praktycznej edukacji przedsiębiorców powstała kampania #TotalnieEko. Jej celem jest zwiększanie świadomości na temat prawidłowego postępowania z opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, ale nie tylko. Kampania zwraca uwagę przede wszystkim na to, co dzieje się zanim odpad w ogóle powstanie: ograniczanie zbędnych opakowań, zmniejszanie liczby wykorzystywanych materiałów, ponowne używanie kartonów i opakowań transportowych oraz projektowanie opakowań łatwiejszych do ponownego wykorzystania i recyklingu.
W ramach kampanii Total-Eko wspólnie z Panią od odpadów przygotowało bezpłatny mini e-book „#TotalnieEko firma. Jak dzięki odpowiedzialnemu gospodarowaniu opakowaniami i odpadami zmniejszyć koszty działalności i mieć realny wpływ na środowisko”.
To praktyczny materiał dla producentów, importerów, sklepów internetowych, lokalnych marek, hurtowni i innych przedsiębiorców wykorzystujących opakowania. Można w nim znaleźć m.in. podpowiedzi, jak ponownie wykorzystywać kartony i wypełnienia, ograniczać zbędne warstwy opakowań, stosować zasady ekoprojektowania, prawidłowo segregować poszczególne materiały i czytelnie informować klientów, co zrobić z opakowaniem po wykorzystaniu.
Bo bycie #TotalnieEko nie musi zaczynać się od wielkiej rewolucji. Czasem pierwsza zmiana może zacząć się od jednego kartonu, który zamiast do kosza trafi do kolejnej przesyłki.
E-book można pobrać bezpłatnie na stronie Total-Eko:
Pobierz bezpłatny e-book „#TotalnieEko firma”